Samiti vjetor i NATO-s mbahet në kryeqytetin turk, Ankara, nga 7 deri më 8 korrik. Ky takim pritet të jetë nën hijen e luftës në Iran dhe ankesave të Shteteve të Bashkuara për shpenzimet e pamjaftueshme të mbrojtjes nga disa aleatë evropianë. Presidenti amerikan, Donald Trump, ka paralajmëruar komente të ashpra.
Çështja kryesore në agjendë janë shpenzimet për mbrojtjen. Në samitin e kaluar në Hagë, u ra dakord që 32 vendet anëtare të shpenzojnë 5% të PBB-së për mbrojtjen deri në vitin 2035, prej të cilave 3.5% për "shpenzime bazë ushtarake" dhe 1.5% për investime infrastrukturore. Draft-deklarata e Ankarasë do të paraqesë një "rrugë të besueshme" drejt këtij qëllimi. Zyrtarë të NATO-s shprehin shqetësim për shtyrjen e investimeve nga disa vende.
Faktori Trump do të jetë thelbësor. Ai ka shprehur skepticizëm ndaj NATO-s, duke theksuar se SHBA-ja shpenzon dukshëm më shumë se aleatët evropianë. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, pritet të theksojë rritjen e shpenzimeve të vendeve evropiane dhe Kanadasë, të cilat tashmë investojnë rreth 4% të PBB-së në mbrojtje.
Prania e trupave amerikane në Evropë është një tjetër temë. Mundësia e reduktimit të rreth 80,000 trupave amerikane dhe ridislokimit në rajone si Azia do të diskutohet. Edhe pse Sekretari Amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, paralajmëroi një rishikim gjashtëmujor, zyrtarët e NATO-s nuk presin që kjo të jetë temë kryesore në samit, por nuk përjashtojnë negociatat dypalëshe. Deklarata e samitit përmend Nenin 5 të NATO-s për mbrojtjen kolektive, duke e cilësuar Rusinë si "kërcënim afatgjatë për sigurinë euroatlantike", pa kundërshtime si më parë.
Ukraina do të jetë një fokus i rëndësishëm, me presidentin Volodymyr Zelensky të angazhuar në Forum dhe në takime margjinale, përfshirë atë me Trumpin. NATO pritet të zotojë 70 miliardë euro për Ukrainën gjatë vitit 2026 dhe një shumë të ngjashme për vitin pasues, megjithëse një pjesë e konsiderueshme vjen nga hua ekzistuese të BE-së. Gjithashtu, kompanitë ukrainase synojnë prodhimin e sistemeve mbrojtëse si raketat Patriot.
Ngushtica e Hormuzit dhe lufta në Iran do të trajtohen me thirrje ndaj Teheranit për respektimin e lirisë së lundrimit. Një koalicion vendesh, udhëhequr nga Franca dhe Mbretëria e Bashkuar, po përgatitet të kontribuojë me kapacitete detare. Megjithatë, rregullat e angazhimit mbeten të paqarta dhe shqetësim mbetet mbrojtja e pamjaftueshme e anijeve evropiane kundër dronëve.
Vendimi për samitin e ardhshëm të NATO-s do të merret në Ankara. Shqipëria, e përmendur më parë si vend pritës, ka shkaktuar dyshime për shkak të shpenzimeve të mbrojtjes nën objektivin e aleancës. Shqipëria po synon të rrisë buxhetin e mbrojtjes në 2.6% të PBB-së për këtë vit. Diskutohet edhe kthimi në samitet dydyvjeçare.