Udhëheqësit e NATO-s janë mbledhur në Ankara për një samit kyç që pritet të formësojë të ardhmen e aleancës. Shtetet e Bashkuara po sinjalizojnë një ndryshim gradual të pranisë ushtarake në Evropë dhe po kërkojnë nga vendet anëtare evropiane rritje të ndjeshme të shpenzimeve për mbrojtjen.

Donald Trump ka shprehur vazhdimisht pakënaqësinë ndaj vendeve që nuk kontribuojnë mjaftueshëm, duke veçuar Italinë, Mbretërinë e Bashkuar, Gjermaninë, Francën dhe Spanjën. Matthew Whitaker, ambasadori i SHBA-së në NATO, tha se Uashingtoni pret nga të gjithë aleatët një rrugëtim të qartë dhe domethënës të rritjes së shpenzimeve mbrojtëse, si në aspektin sasior ashtu edhe cilësor.

Zyrtarë të lartë amerikanë konfirmuan se Pentagoni po rishikon praninë ushtarake të SHBA-së në Evropë, gjë që mund të çojë në zvogëlimin e numrit të forcave. Ky rishikim udhëhiqet nga konsiderata strategjike dhe jo politike, sipas tyre.

Vendet anëtare pritet të paraqesin plane konkrete për arritjen e objektivit prej 5 për qind të PBB-së për mbrojtjen deri në vitin 2035. Ndërkohë, Polonia, Lituania, Letonia, Estonia dhe Norvegjia tashmë shpenzojnë një përqindje më të lartë të PBB-së se SHBA-ja për mbrojtjen.

Samiti do të adresojë gjithashtu situatën në Ukrainë. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky pritet të takohet me Trumpin dhe të kërkojë sisteme shtesë raketore Patriot. Liana Fix, analiste, paralajmëroi se Evropa duhet të veprojë shpejt pasi SHBA-ja po tërhiqet më shpejt se sa Evropa mund ta mbushë boshllëkun e kapaciteteve. Ukraina po bëhet një shtyllë qendrore e sigurisë së Evropës.

Agjenda e samitit përfshin edhe Lindjen e Mesme. SHBA-ja kërkon më shumë përgjegjësi nga aleatët për mbrojtjen e transportit tregtar detar në Ngushticën e Hormuzit. Turqia, si vend pritës, nënvizon rëndësinë e saj gjeopolitike. Trump pritet të zhvillojë takime dypalëshe me presidentin turk Rexhep Tajip Erdoan, Zelenskyn dhe presidentin sirian Ahmed al-Sharaa.

Analistët pajtohen se samiti nuk do të prodhojë përplasje dramatike, por do të formalizojë një proces transformimi. Ai synon të ruajë arkitekturën politike dhe bërthamore të aleancës, ndërsa u kalon kryeqyteteve evropiane përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen konvencionale.