Një udhëheqje e re në Iran, e përfaqësuar nga figura më të reja dhe me lidhje të forta me Gardën Revolucionare (IRGC), po zëvendëson regjimin e mëparshëm të Ajatollah Ali Khamenei, i cili u vra katër muaj më parë. Kjo ndërrim brezash sinjalizon një epokë të re me strategji të ndryshme, të fokusuar në mbrojtjen e shtetit dhe në riorganizimin e marrëdhënieve ndërkombëtare pas luftës.
Donald Trump dhe presidenti francez Emmanuel Macron nënshkruan një marrëveshje armëpushimi me Iranin muajin e kaluar në Pallatin e Versajës. Armëpushimi ende mbahet, por situata në Lindjen e Mesme mbetet e tensionuar. Vali Nasr, profesor i Marrëdhënieve Ndërkombëtare në Johns Hopkins, thekson se kjo luftë ka riorganizuar thellësisht gjeopolitikën rajonale.
Ekonomia iraniane ishte dobësuar nga dekada sanksionesh dhe një luftë 12-ditore me SHBA-në dhe Izraelin. Programi bërthamor u dëmtua, dhe “boshti i rezistencës” i Iranit, përfshirë aleatët në Siri, Liban dhe Gaza, pësuan humbje të mëdha. Megjithatë, Irani tregoi aftësinë për të mbyllur Ngushticën e Hormuzit, duke dëshmuar rezistencë ndaj fuqive perëndimore.
Udhëheqja e re, përfshirë Liderin Suprem Mojtaba Khamenei (56 vjeç) dhe Presidentin Masoud Pezeshkian (71 vjeç), bashkë me figura si Mohammad Bagher Ghalibaf dhe Ahmad Vahidi, janë më të gatshëm të ndërmarrin veprime të guximshme. Ata kanë treguar një qasje më agresive në konflikte, ndryshe nga strategjia e kujdesshme e Ali Khamenei.
Sulmet e fundit të Iranit ndaj bazave amerikane në rajon, duke shkaktuar viktima dhe të plagosur, kanë vënë në pikëpyetje strategjinë e sigurisë së SHBA-së në Gjirin Persik. Disa vende arabe po rishqyrtojnë aleancat dhe po kërkojnë përmirësim marrëdhëniesh me Iranin, duke përfshirë një samit pajtimi të propozuar nga Arabia Saudite.
Pavarësisht premtimeve të Donald Trump për “çlirim”, udhëheqja e re nuk ka sjellë ndryshime të mëdha në trajtimin e opozitës. Megjithatë, shenja zbutjeje në zbatimin e hixhabit dhe gjetjen e alkoolit tregojnë një pragmatizëm për të rivendosur besimin e qytetarëve. Irani po eksploron gjithashtu një proces diplomatik me SHBA-në, duke shpresuar për lehtësim sanksionesh dhe rindërtim, siç përmendet në memorandumin e mirëkuptimit prej 300 miliardë dollarësh.
Ky moment kthese mbetet i paqartë. Sanam Vakil nga Chatham House paralajmëron se procesi mund të dështojë për shkak të mosmarrëveshjeve për programin bërthamor, Ngushticën e Hormuzit dhe qëndrimeve të ngurta të palëve të përfshira. Megjithatë, ekspertët vërejnë një nivel të ri realizmi dhe një dritare mundësie për marrëdhënie të transformuara në rajon.