Vendimi i ri, i cili modifikon pjesërisht praktikën e vitit 2011, vendos tre parime kryesore që gjykatat duhet t'i zbatojnë detyrimisht. Së pari, gjykata ka detyrimin të analizojë shprehimisht pse masat alternative, si arresti në shtëpi apo detyrimi për paraqitje, nuk janë të mjaftueshme për rastin konkret. Ajo nuk mund të mjaftohet më me arsyetimin e thjeshtë se “arresti në burg” është i përshtatshëm.
Së dyti, rrezikshmëria e një personi nuk supozohet automatikisht nga lloji i krimit. Kolegjet e Bashkuara rrëzuan praktikën ku arresti në burg jepej automatikisht për krime të rënda. Tashmë, rrezikshmëria specifike duhet të provohet përmes një vlerësimi individual, duke përfshirë personalitetin, sjelljen dhe rrethanat familjare e shëndetësore të autorit.
Së treti, barra e provës i kalon Prokurorisë. Organi i akuzës duhet të argumentojë me fakte konkrete pse liria e individit përbën rrezik dhe pse asnjë masë tjetër nuk e parandalon këtë rrezik. Personi nën hetim nuk ka më detyrim të paraqesë prova për të merituar lirinë.
Ky vendim unifikues u mor gjatë shqyrtimit të rastit të Begtash Zenelit. Ai u gjet me 7.35 kg kanabis sativa në banesë, por Gjykata e Apelit vendosi masën “arrest në shtëpi”, duke vlerësuar moshën 63-vjeçare, rehabilitimin ligjor dhe gjendjen e rëndë shëndetësore të bashkëshortes. Gjykata e Lartë la në fuqi këtë masë, duke theksuar se rrezikshmëria e veprës nuk mund të mbizotërojë mbi rrethanat njerëzore pa prova konkrete të rrezikut të ikjes ose përsëritjes.
Ky ndryshim është thelbësor për përafrimin e drejtësisë shqiptare me standardet e Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut, duke e kthyer “arrestin në burg” në “ultima ratio” dhe duke theksuar prezumimin në favor të lirisë. Vendimi pritet të ketë efekt të menjëhershëm në gjykata, duke rritur standardin e arsyetimit për kufizimet e lirisë personale.